‘Yetmez ama evet’ itirafı: Oföri(*) içindeydik

Fransa’nın başşehri Paris’te College de France’da, gündemi AB-Türkiye bağları olan panele iştirakçilerin “yetmez ancak evet” sorusuna verdiği …

Fransa’nın başşehri Paris’te College de France’da, gündemi AB-Türkiye bağları olan panele iştirakçilerin “yetmez ancak evet” sorusuna verdiği “özeleştiri niteliğindeki” karşılıklar damgasını vurdu.

‘Amerikan’ın Sesi’nden İstek Çakır’ın haberine nazaran Orhan Pamuk, “Bu soruya cevap vermeyeceğim” derken, Nilüfer Göle uzun cevabında, “Tam bir coşku içindeydik, naif bir formda Türkiye’nin batılılaşacağına inandık” dedi. Edhem Eldem, “Bizi “kullanışlı aptallar” olmakla itham ettiler ve batı gözünde bu rejimi legal kılmakla suçladılar. Lakin biz sahiden bir şeyleri değiştireceğimize inandık” sözlerini kullandı. Ekonomist Seyfettin Gürsel de “AB’ye girerek, acı çekmeden, süratli bir biçimde demokratikleşeceğimize inandık. Ancak yanıldık” diye konuştu.

ORHAN PAMUK GEÇİŞTİRDİ

Panele New York Columbia Üniversitesi’nden görüntü konferans sistemiyle katılan Orhan Pamuk, “Ben bu soruyu yanıtlamaktan kaçınıyorum. Zira milliyetçi laik çevre ve kurumlar tarafından çok fazla cezalandırıldım ve azap gördüm. Tahminen Paris’teki şu vaktin tadını çıkarmalıyım. Öteki soru lütfen” diyerek soruyu yanıtlamadı.

NİLÜFER GÖLE: ÖFORİ İÇİNDEYDİK

Fakat bir mühlet sonra birebir soruya yine gelen Sosyolog Nilüfer Göle, panele katılan öbür isimleri de göstererek, “Sorularda Anayasa oylamasından kelam edildi. Bizim de içinde olduğumuz bu jenerasyon, o periyotta, Türkiye’nin AB üyeliğine inanıyorduk. Büyük bir coşku, memnunluk (öfori) içindeydik. Birtakım şeyleri değiştirebileceğimizi düşünüyorduk. Mesela Ermeni soykırımının tanınması, Kürt sıkıntısının çözülmesi tartışılıyordu. İdam cezası kaldırılmıştı. Bu ‘öfori’ periyodunda büyük bir dinamik vardı, birbirinden farklı katmanlar, Türk-Kürt işadamları, entelektüeller, dernekler, çok sayıda farklı kısımdan gelen insan biraraya gelmişti. İdam cezasının kaldırılması Avrupa’ya yaklaşma yolunda değerli bir adımdı. Bir grup birbiri gerisine gelen seri gelişmeler bizi umutlu kılmıştı” dedi.

Göle, uzun mühlet toplumun bir kısmı tarafından sert eleştirilen ve Lenin’in bir tanımlamasından yola çıkarak, “İslamcı hükümetin yerleşmesine imkan ve meşruiyet sağlayan yararlı aptallar” olarak suçlandıkları o periyodu şöyle anlattı:

“Cesaret ve nafilik (saflık) içinde, içtenlikle, İslam’ı parlamenter sistem içine alabileceğimize inandık. Türkiye’de laikliğe inanabilirdik, entegre olmuş yaşanan bir prensipti laiklik. Kürt sorunu, Ermeni soykırımı üzere ele alması güç mevzuları konuşmaya başladığımıza inanıyorduk. Pekala ne oldu da biz, neden artık Türkiye ve Avrupa ortasında aracı durumda değiliz? Neden iki ülke ortasında halı serilen o yol yok artık? Bu arabuluculuk bugün kayboldu. Bu bizim isteğimizle olmadı. Kovulduk, sürgün edildik, suçlandık, Neden bu türlü oldu, neden her şey aksine döndü? Bunu gereğince konuşmadık. Buna hala karşılığım yok.”

Türkiye’de darbe teşebbüsünden sonra “Biz ve onlar ayrımı” yapıldığını ve kendilerinin “onlar” olarak nitelendirildiğini belirten Göle, “Bizim üzere laik etraftan gelen aydınlar, kendi adıma konuşuyorum, Müslümanlar’a yaklaşarak, bu kısır döngüden çıkabileceğimizi; Hrant Dink ile yalnızca soykırımın tanınması değil, Ermeniler’in anılarını anlatabileceğimizi düşündük. Angaje olan bir öfori, coşku içindeydik. Hakikaten inanıyorduk” dedi.

ÇOK SIKINTI DEVİRLER YAŞADIK

Nilüfer Göle, bu suçlamalar nedeniyle çok güç devirler yaşadıklarını da kelamlarına ekleyerek, “Bugün dağınık durumdayız. Ahmet (İnsel) Türkiye’ye gidemiyor. Kavala’nın cezaevinde olacağını düşünemezdim. Hrant Dink’in öldürüleceğini kestirim dahi edemezdik. Bu kuşak o periyot, AB ile birlikte, Türkiye’nin demokratikleşebileceğine inandık. Bir şantaj değil, biz Avrupa’ya gitmenin doğal, olağan olduğunu düşünüyorduk, bu türlü bir soru sormuyorduk. Lakin, bu süreçte, bu üyelik artık kadük. Orhan Pamuk’un da dediği üzere, Avrupalılar’ın sevgisizliğini de fark ettik. İdam cezasının kaldırıldığı periyot örneğin. Yasanın geçmesi değerliydi diye altını çizdiğimde, bu yasanın batıyı şad etmek içim kozmetik, taklit, düzmece bir ıslahat olduğu, Avrupalılar’ı kandırmak için çıkarıldığı söylendi. Bu benim için bir hayal kırıklığıydı. Türkiye’deki her ilerlemeyi, laiklik de dahil, taklit ya da kozmetik olarak değerlendirdiklerini gördüğümde düşünmeye başladım. O noktadan sonra Türkiye ve Avrupa’nın aralığı açıldı. Artık artık bizden bir ideali taşıyan şahıslar olarak hiç kelam edilmiyor. Artık entelektüellere ne yer ne de ses veriliyor. Tüm entelektüeller tehdit altında” diye konuştu.

KULLANIŞLI APTAL SORUNU

Göle’nin akabinde kelam alan, panelin düzenleyicisi tarih profesörü Edhem Eldem de “Genelde Berlin duvarının yıkılmasıyla birlikte, dünyada bir coşku ortamı vardı. AB üyeliği de bizim için coşkulu bir gelişmeydi. Bana nazaran, Nilüfer’in de kelam ettiği sorun, bizi ‘kullanışlı aptallar’ diye tanımladıkları telaffuz. Yani Erdoğan’a Avrupa nezdinde meşruiyet ve görünürlük kazandırmakla suçlandık. Bu söyleme nazaran, Erdoğan, kuzu postuna bürünmüş kurt idi. Ve onun en son maksadı toplumun İslamlaştırılmasıydı. Bugün elbette bu tarafta birtakım dokunuşlar var fakat asıl sorun İslam değil, demokratikleşme sorunu, otoriterlik sorunu. Ve bunun kökleri Osmanlı’nın son 10 yılına kadar uzanan bir otoriterlik geleneğine kadar uzanıyor. İslam, Erdoğan’ın kendisini Kemalizm’den uzaklaştırmak için kullandığı bir araçtır” dedi.

PAMUK: ERDOĞAN GİDİYOR

Orhan Pamuk da “Edhem’e katılıyorum. Sorun İslam değil. Erdoğan yalnızca bunu başarılı bir biçimde kullanan bir siyasetçi oldu. Sıkıntıların merkezinde İslam yok, sorun otoriterliktir. İslam bu tartışmada hiç yok demiyorum. Erdoğan İslam’ı muhafazakar Hristiyan demokratların kullandığı üzere kullanıyor. Başlarda AB hakkında çok olumluydu. Şayet bir müdahale olursa onu cezaevine koyarlardı zira. Artık Türkiye’de sandığa gitmek dışında bir demokratik hareket kalmadı. Demokrasi neredeyse tümüyle sona erdi. Lütfen unutmayın, Türkiye’den yeni döndüm. Artık popülaritesi düşüyor. Herkes, taksi sürücüleri bile, yerine kimin geleceğini konuşuyor. Şayet İslamcı seçkin seçime hürmet duyulmasına müsaade verirse, gidiyorlar, ben bundan eminim” diye konuştu.

GÜRSEL: REALİST OLMAK GEREKİRDİ

Bahçeşehir Üniversitesi ekonomistlerinden Prof. Seyfettin Gürsel de “Hepimiz demokrasi gayreti için AB’ye girişi destekledik. Elbette kolay yada garanti olmadığını biliyordum. AB’ye girerek, yalnızca demokrasi, hukuk devleti, ferdî özgürlükler değil, ekonomik açıdan da pek çok sorun çözülecekti. Ermeni soykırımı sorunu, Kürt sorunu, demokrasi sorunu üzerine düşünmeyecektik. Hepsi birden çözülecekti. Halbuki Avrupa’ya demokrasi gökten inmedi, asırlarca demokrasi uğraşı verdi fakat biz bedel ödemeden demokratik bir idareye kavuşacaktık. Hem de ekonomik açıdan da kıymetli bir ilerleme olacaktı. Özetle, AB’nin norm, kural ve maddelerini her alanda uygulayarak, Türkiye’yi bedel ödemeden çok ileri bir noktaya taşıyacaktık. Daha realist olmak gerekirdi. Bilhassa Euro tek para üzere hususlarda, daha dikkatli olmak lazımdı. Artık bizim hayal kırıklığımız, evet yanıldık, çok kolay bir lisanla, yanıldık, bunu söylemek lazım” halinde konuştu.

(*) OFÖRİ NEDİR?

Öfori yahut coşku, kişinin hoşnutluk duyduğu ve kendisini iyi hissettiği bir ruhsal durumdur. Psikiyatride öfori, her vakit patolojik mana taşır ve çok defa organik serebral (beyinsel, beyinle ilgili) hastalığın kıymetli bir erken belirtisidir.

Kaynak: Odatv

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir