Sayıştay yakaladı: 11 işçinin yandığı facia nasıl kapatıldı?

İSTANBUL – Genelde usulsüzlük ve kamu zararlarıyla ünlenen Sayıştay raporlarından bu sefer feci bir iş cinayeti çıktı. Üstelik birinci günden …

İSTANBUL – Genelde usulsüzlük ve kamu zararlarıyla ünlenen Sayıştay raporlarından bu sefer feci bir iş cinayeti çıktı. Üstelik birinci günden, devletin resmi raporuyla adım adım geldiği tespit edilen bir cinayet bu. Binali Yıldırım’ın temelini attığı, ismi neredeyse AKP ile özdeşleşmiş Bayburt Grup’un inşa ettiği ve 11 personelin feci formda yandığı olay, elbirliğiyle bakın nasıl kapatıldı?

Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ilişkin 2020 yılı kontrol raporunun 47’inci sayfasından başlayarak anlatılan husus, Trabzon-Aşkale Yolu (Kop Dağı Tünelli Geçişi) inşaatıyla ilgili bir skandal. Sayıştay, “idarenin”, 4735 Sayılı Kamu İhale Kontratları Kanunu çerçevesindeki yükümlülükleri yerine getirmediği için “yüklenici firma”ya gerekli yaptırımları uygulamadığından ötürü Karayolları’nı kusurlu buldu. Daha da değerlisi şirket kanunlara alışılmamış davrandığı için, kontratın de feshedilmesi gerektiğini vurguladı.

Raporda ne söylendiğine geleceğiz lakin evvel, teknik tabirlerin ardında yatan kıssayı anımsayalım.

BİNALİ YILDIRIM AÇTI, 11 PERSONEL YANDI

Tünel ve yol ihalesi 2011 yılında yapıldı. İhaleyi Şenbay Madencilik ile Özgün İnşaat paydaşlığı kazandı. Her iki şirket de küçücük bir inşaatçıyken AKP devrinde milyarlarca liralık ihalelerle büyümüş Bayburt Grup’a ilişkin.

2012’de devrin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım’ın merasimle temelini attığı iş için 2016’da, inşaatçıların tıpkı işten tekraren çıkar sağlamasının yolu haline gelmiş bir de “ikmal ihalesi” açıldı. 24 Eylül 2020 günü tünel inşaatında feci bir patlama meydana geldi. Enkaz altında kalan çalışanlar saatler sonra çıkarıldı. 1 emekçi ömrünü yitirirken, 10 emekçi ağır biçimde yanarak yaralandı. Yetkililer kazanın gaz birikmesinden ötürü yaşandığını açıkladı.

Ölen personelin ailesinin ne yaptığını, yanan çalışanların bir daha çalışabilecek kadar güzelleşip iyileşmediklerini bilmiyoruz. Lakin Sayıştay raporuyla ortaya çıktı ki, devletin kurumu personellerin hayatından fazla yandaş müteahhidin çıkarlarını korumak için elinden geleni gerisine koymamış!

Bundan sonrası tüneldeki cinayeti örtbas uğraşı işte. Sayıştay raporundan sözü sözüne aktaralım…

KAZADAN 5 YIL EVVEL MÜDÜRLÜK UYARMIŞ

Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü, 22 Ağustos 2016 günü, Genel Müdürlük Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı’na bir yazı yazarak, tünel imali esnasında karşılaşılan gaz çıkışı sebebiyle çalışmaların iş güvenliğinden ötürü durdurulduğunu belirtiyor. Ve gaz çıkışının engellenmesi için teferruatlı çalışmaların yapılması isteniyor.

Bunun üzerine, Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı’nca hazırlanan raporda, alınan gaz örneklerinde CH4 (metan) ve CO (karbonmonoksit) gazlarının tehlikeli oranlarda olduğu belirtilerek, şu tekliflerde bulunuluyor:

– Gaz ölçümü tehlike hududunda alarm veren otomatik bir sistemle daima olarak yapılmalıdır.

– Tehlike hududunda tünel içerisine elektriği kesecek devre kesici sistemi kurulmalıdır.

– Aynanın ilerisindeki CH4 ve CO gazlarının varlığının evvelden tespiti ve tahliyesi maksadıyla denetim ve rahatlatma sondajları yapılması gerekmektedir.

Raporda ayrıyeten, havalandırma ve tahliye sondajları konusunda uzman kişi yahut kurumlardan görüş alınarak uygulama projesinin yapılmasının uygun olacağı tabir ediliyor. Kelam konusu rapor, 17 Kasım 2016 tarihli yazı ile şirkete gönderiliyor. Sonra ne mi oluyor?

Kimse üzerine alınmıyor. Zati Sayıştay da araştırmalarına karşın rapor üzerine şirketin önlem alıp almadığına, almadıysa yönetimin de buna karşı bir yaptırım uygulayıp uygulamadığına dair hiçbir resmi kaydın bulunmadığını tabir ediyor.

Tam 9 ay sonra, 11 Eylül 2017’de müdürlük şirkete bir yazı yazıyor. Fan tüpünün çok geride ve kapalı olduğunu gösteren bir fotoğrafı da yazıya iliştirip; tünelde havalandırmanın yetersiz olduğunu, yanıcı ve patlayıcı gazların varlığının unutulmaması, havalandırmanın kâfi düzeyde olması gerektiğini bildiriyor.

Buradan sonra bir gelişme oluyor mu? Elbette hayır!

MÜFETTİŞ RAPORU ŞİRKETİ HATALI BULMUŞ

2020 yılında patlama yaşanıyor. Genel Müdürlük müfettişi tarafından başlatılan soruşturmada, eksperlerce hazırlanan raporda şu bulgulara rastlanıyor:

– Tünel içerisinde otomatik alarm veren gaz ölçüm sistemi yapılmadığı, manuel ölçüm aygıtı kullanıldığı ve aygıtın kalibrasyonunun yaptırılmadığı,

– Her vardiya başlangıcında ve bitişinde yapılması gereken gaz ölçümlerinin yapılmadığı,

– Tünel içerisinde tehlike hududunda elektriği kesecek devre kesici sistemin kurulmadığı,

– Tünel havalandırma sistemleri sağlıklı bir formda çalışmadığından ziyanlı gazların tahliyesinin yapılamadığı,

– İş güvenliği uzmanlarının “tespit ve teklif defteri”ne yazdığı eksileri bildirim etmesine karşın, patron ve patron vekilinin imzadan imtina ettiği ve eksikleri gidermediği…

Müfettişler elde edilen delillerden sonra işin yüklenicisi ve alt yüklenicisi şirketleri aslî kusurlu buluyor. Ayrıyeten kaza günü havalandırmanın çalışmadığı da tespit ediliyor. Suçlamalara dair şirketin savunması ise bir öteki hatası ortaya çıkarıyor.

Şirket fan tüplere ilişkin fatura fotokopisini ibraz ederek havalandırma eksikliğinin olmadığını tez ediyor. Sayıştay raporunda ise, sunulan faturanın irsaliye tarihinin, kazadan 5 gün sonrasına ilişkin olduğuna dikkat çekiliyor. “Evrakta sahtecilik” de işin içine giriyor böylelikle.

KARAYOLLARI’NDAN AKILLARA ZİYAN SAVUNMA

Sayıştay’ın açık açık yazdığı usulsüzlüklere dair Karayolları o denli bir savunma yapıyor ki, akıllara ziyan.

Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı’nca hazırlanan raporda bahsedilen gaz çıkışının Erzurum-Bayburt istikametine yanlışsız “sol tüpte” meydana geldiği; kazanın ise yaklaşım tünelinde gerçekleştiği, birebir kaidelerde olmadıkları için kontratın feshedilmesine gerek duyulmadığı ileri sürülüyor.

Yani diyor ki, “Kaza tünelin 2016’da uyarılan kısmında olmadı. Bu yüzden ortada ihmal yahut sorumsuzluk yok. Haliyle ihaleyi feshetmeyi gerektirecek bir sorun doğmadı.”

Buna rağmen Sayıştay raporunda, işin şimdi başında hazırlanan devletin resmi raporunda açıkça ortaya konulan eksik ve yanlışlar hatırlatıldıktan sonra şöyle deniliyor: “Aynı iş kapsamında yapılan tünelin farklı bölümünde kazanın meydana gelmiş olması, yüklenici hakkında mevzuat ve mukavelede yazılı yaptırımların uygulanmasına mani teşkil etmemektedir. Ayrıyeten, kaza öncesi alınması gereken önlemlerin yüklenici tarafından yerine getirilip getirilmediğine ait rastgele bir doküman Yönetim tarafından hâlâ sunulamamıştır.”

Kaynak: Gazeteduvar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir