Örnek köy “beton köy” oldu

Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı Bezirgân köyü, yakın vakit öncesine kadar özgün kırsal dokusuyla ve tarihi ahşap tahıl ambarlarıyla örnek köy …

Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı Bezirgân köyü, yakın vakit öncesine kadar özgün kırsal dokusuyla ve tarihi ahşap tahıl ambarlarıyla örnek köy yerleşimi olarak anılıyordu. Yayla ile kıyı ortasında yer alan bir polye ovanın kıyısında kurulan Bezirgân, yüzlerce yıllık üretim geleneğinin sürdüğü bir köy iken son yıllarda bölgede artan kontrolsüz ve kaçak yapılaşmadan hissesini aldı. Bezirgân’ın verimli tarım alanları birer birer lüks villalara, betonarme yapılara bırakıyor. Denetimsizlik ve lokal yönetimin göz yumması kaçak yapılaşmayı körüklerken tatil hedefli inşa edilen villaların haftalık kira fiyatlarının 6 bin ila 15 bin TL ortasında değişen fiyatları bulması, kimi villaların ise 30 bin TL’yi bulan fiyatlara kiralanması yüksek beton rantının önüne gelişmesini zorlaştırıyor. Yaklaşık 40 yeni inşaatın yapıldığı kaydedilen Bezirgân’da konuştuğumuz köylülerden biri, şu sözlerle durumu özetliyor: “Buğday ve arpa üretilen tarlalarda, üzüm, elma yetiştirilen bahçelerde villalar yapıldı. Kimi köy içinden kimi de köy dışından beşerler yapıyor bu villaları. Kalkan’daki acenteler ya da internet üzerinden pazarlanıyor. Buraya tatile gelenlerin çoğunluğu Türk vatandaşları. Daha çok İslamlar mahallesindeki üzere yüksek duvarlı, dışarıdan yalıtılmış villalar var. Ağır olarak ‘muhafazakâr’ aileler geliyor. Lakin gelenlerin köye çok fazla bir katkısı olmuyor. Köy kahvesinde bir çay bile içmiyorlar. Lüks araçlarıyla gelip, kimseyle konuşmadan, kimseye karışmadan villalarda tatilini yapıp gidiyorlar.”

BİNLERCE YILLIK ÜRETİM MERKEZİ BETON MEZARLIĞI OLMAK ÜZERE

Antalya’nın değerli turizm merkezlerinden biri olan Kaş ilçesine bağlı Bezirgân köyü, Kalkan’ın sırtlarında bulunan bir polye ovanın kıyısında kurulmuş. Antik çağdan bu yana yerleşimlerin olduğu bilinen Bezirgân ve etrafı, bölgedeki klâsik ziraî üretimin ve toplumsal ömrün yakın vakitlere kadar sürdüğü yerleşimlerden biri. Bezirgân’da Roma devrinde inşa edildiği bilinen su kanalı, kış aylarında verimli ovada biriken suyun tahliye edilmesi için kullanılmış. Yüzlerce yıllık geçmişin ilerini taşıyan ahşap tahıl ambarları, Bezirgân’ın üretim kültürüne ve yayla-sahil ortasında sürüp gelen ömrünün hikayesini sessizce geleceğe aktarıyor.

YAYLA-SAHİL ORTASINDA KALKAN İSKELESİNDEN EVVELKİ SON DURAK

Bölgedeki karayolu ağı inşa edilmeden evvel Elmalı Ovası ve öteki yayla köylerindeki ziraî ve hayvansal üretimin yanında çeşitli orman eserlerinin Kalkan’ın küçük iskelesinden dış dünyaya ulaştırıldığı yıllarda Bezirgân bir çeşit istasyon fonksiyonu görmüş. Yayla ile kıyı ortasında mal taşıyan kervanlar, geceyi Farsça’da tüccar manasına gelen ve Kalkan iskelesine varmadan evvelki son durak olan Bezirgân’da geçirdikten sonra yola devam edermiş.

LİKYA YOLUNUN BİR KISMI BEZİRGÂN’DAN GEÇİYOR

Bölge bugün kervanların olmasa da yürüyüşçüler için hala ilgi cazibeli bir rota olma fonksiyonunu sürdürüyor. Fethiye’den Antalya’ya uzanan ülkenin işaretli birinci kültür rotası olan Likya Yolu’nun bir kısmı da Bezirgân’dan geçiyor. Kalkan sırtlarından Sarnıçbaşı’na uzanan Likya Yolu, buradan Akdeniz’in maviliklerine bakan makilik ve zeytinlik yamaçlardan geçerek Bezirgân’a ulaşıyor.

KLÂSİK KIRSAL MİMARİ YERİNİ BETONARMEYE BIRAKIYOR

Son birkaç yılda Kalkan sırtlarındaki plansız ve denetimsiz yapılaşmanın ortasında adeta kaybolan Likya Yolu’ndan Bezirgân’a ulaştığınızda rota üzerindeki ahşap tahıl ambarlarını geçer geçmez karşınıza verimli ovada daha evvel görülmeyen betonarme binalar çıkmaya başlıyor. Karstik moloz taşlar, ahşap ile inşa edilmiş, klâsik kırsal mimari örneği eski Bezirgân meskenleri birer birer mukadderatına terk edilirken yerine yüksek duvarlı avluların çevrelediği lüks villaların yapıldığı dikkat çekiyor. Kimisi tamamlanıp hizmete girmiş, kimisi de inşaat halinde olan onlarca villa ova boyunca Bezirgân’dan İkizce istikametine hakikat uzanıyor.

KIYILARDAKİ VİLLA RANTI DAĞ KÖYLERİNE ÇIKIYOR

Kaş ve Kalkan bölgesinde son yıllarda artan kaçak yapılaşma ve yüksek bedellere kiraya verilen villa furyasının kıyılardan taşarak dağ köylerine yanlışsız uzandığının göstergelerinden birine tanıklık ediyoruz Bezirgân’da. Kimi bahçelerde inşaat yapmak için yığılmış taşlar, çimento torbaları ve başka materyaller göze çarpıyor. Bezirgân’da neler olup bittiğini öğrenmek için köylülerden biriyle konuşuyoruz. Birçok köylü gidişattan rahatsız olsa da inşaat rantı çok büyük olduğu için reaksiyonların amacı olmaktan çekiniyor. Direkt görüşlerini lisana getirenler de var. İsminin açıklanmasını istemeyen Bezirgânlı bir köylü, cetlerinin kendilerine doğal haliyle bıraktığı köyün dokusunun bozulmasından duyduğu rahatsızlığı lisana getiriyor.

PLANSIZ KAÇAK YAPILAŞMANIN KISKACINDAKİ KÖY

Edindiğimiz bilgilere nazaran Bezirgân köyünü de kapsayan yerleşimlerde planlı ve ilgili mevzuata uygun bir yapılaşma olabilmesi için Antalya Büyükşehir Belediyesi’nce yürütülen Köy Tasarım Rehberi çalışması devam ediyor. Kaş Belediyesi’nin de ilçedeki 23 köy için Köy Yerleşik Alanı çalışmalarının sürdüğü kaydediliyor. Lakin inşaat rantının suratı, planlamadan çok daha fazla. Kurumların kontrol ve yaptırımlarda yetersiz kalması bu kuralsız ve kaçak yapılaşmayı hızlandırmış. Bezirgân’da yaklaşık 40 yeni inşaat yapıldığı belirtiliyor. Bir o kadarı da inşa basamağında olan binaların birden fazla villa.

BUĞDAY TARLALARI, ÜZÜM VE ELMA YETİŞEN BAHÇELER VİLLA DOLDU

Köylülerden edindiğimiz bilgilere nazaran köyde inşa edilen villalar haftalık 6 ila 15 bin TL ortasında fiyatlarla kiralanıyor. Lakin kimi lüks villaların haftalık 30 bin TL’yi bulan bedellerle kiralandığı belirtiliyor. Bezirgân’daki bu yeni inşaat furyası hakkında konuştuğumuz köylülerden biri, yaşananları şöyle özetledi: “Buğday ve arpa üretilen tarlalarda, üzüm, elma yetiştirilen bahçelerde villalar yapıldı. Kimi köy içinden kimi de köy dışından beşerler yapıyor bu villaları. Kalkan’daki acenteler ya da internet üzerinden pazarlanıyor. Buraya tatile gelenlerin birçok Türk vatandaşları. Daha çok İslamlar mahallesindeki üzere yüksek duvarlı, dışarıdan yalıtılmış villalar var. Ağır olarak ‘muhafazakâr’ aileler geliyor. Lakin gelenlerin köye çok fazla bir katkısı olmuyor. Köy kahvesinde bir çay bile içmiyorlar. Lüks araçlarıyla gelip, kimseyle konuşmadan, kimseye karışmadan villalarda tatilini yapıp gidiyorlar.”

‘BURADA HERŞEY AKIŞINA BIRAKILMIŞ GİBİ’

Bezirgân’da yaşayan bir öteki vatandaş ise köyde son vakitlerde artan villa turizminin denetimsizliğine işaret ederek şunları söylüyor:

“Burada her şey akışına bırakılmış üzere. Villalarda gece geç saatlere kadar yüksek sesle gürültü yapılıyor, çöpler özensiz dökülüyor. Geçtiğimiz ay yangınların sürdüğü bir devirde mangal közleri olduğu üzere ortalığa dökülmüştü. Köylülerin müdahalesi ile çıkması beklenen bir yangın önlendi. Bütün köy yanabilirdi. Ayrıyeten köyde su düşüncesi da başladı. Sık sık sular ve elektrikler kesiliyor. Kimi villaların havuzlarında şebeke suyu kullandığı söyleniyor. Kimileri ise artezyen kuyuları açtırıp sondaj suyu kullanıyor. Fakat yeraltı suları da artık yetersiz kalıyor.”

KAÇAK İNŞAATLAR TUTANAK TUTULDUKTAN SONRA DEVAM EDİYOR

Bezirgân’da ortaya çıkan bu yeni durumdan halkın bir kısmı şad görünüyor fakat gidişatın köyün lokal dokusunu bozduğunu düşünenler de var. Denetimsizlik had safhada. Belediye vazifelilerinin gelip kaçak inşaatlar hakkında tutanak tuttuklarını lakin daha sonra inşaatın devam ettiği öne sürülüyor. Geçmişte köy statüsünde iken 2012’de çıkarılan Büyükşehir Yasası ile mahalle yapılan Bezirgân, geçtiğimiz günlerde yapılan müracaat ile tekrar “kırsal mahalle” statüsüne alınmış. Lakin kırsal mimariyi ve klasik köy hayatını süratle yitiren köy, Kaş, Kalkan ve civar yerleşimlerdeki plansız ve kaçak yapılaşmadan hissesini almış durumda.

BEZİRGÂN’DAKİ DENETİMSİZ BETONLAŞMA DURDURULMALI

Bölgedeki özgün kırsal yerleşimlerden biri olan Bezirgân’daki plansız ve denetimsiz betonlaşmanın bir an evvel durdurulması ve tarım alanlarının yok edilmesinin önüne geçilmesi bekleniyor. Lakin bölgede misal sıkıntıları yaşayan tek kırsal yerleşim Bezirgân değil. Kaş’ın birçok kırsal mahallesi kaçak yapılaşma baskısıyla karşı karşıya. Toprak Müdafaa Kanunu, İmar Kanunu ve Büyükşehir Yasası ile ilgili öteki kanunların çiğnendiğini lisana getiren vatandaşlar, Antalya Büyükşehir Belediyesi ve Kaş Belediyesi başta olmak üzere mevzuyla ilgili kurumların faal kontrol yapması gerektiğini kaydediyor.

Yusuf Yavuz

Kaynak: Odatv

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir