Öncü kadın yazarlar

FERAHFEZA ERDOĞANKendisi tıpkı vakitte yeni Türk edebiyatı alanında akademisyen olan Murat Koç, Kırık Kalemli Bayanlar isimli biyografik …

FERAHFEZA ERDOĞAN

Kendisi tıpkı vakitte yeni Türk edebiyatı alanında akademisyen olan Murat Koç, Kırık Kalemli Bayanlar isimli biyografik romanında, hem akademisyenliğin araştırmacı tarafından hem de muharrir kimliğinin verdiği sanatsallıktan faydalanmış.

Roman, Şair Nigâr Hanım’ın günlükleri ışığında yazılmış. Zati romanın kurgusal ana formunu da bu günlükler oluşturuyor. Günlükleri çevreleyen “Geçmiş Vakit Hanımları”, “Son” ve “Daha Hüzünlü Bir Son” ismiyle romanın başında ve sonunda yer alan kısa kısımlar ise hayali bir Abdülhak Şinasi Hisar’ın kaleminden çıkmış izlenimi ile kurguya dâhil edilmiş. Açıkçası müellif Murat Koç, ortadan çekilip bir nevi gölgede kalmayı tercih ederek biz okurlara, romanın asıl müellifinin Abdülhak Şinasi Hisar olduğunu tahayyül etmemizi istemiş, bir kurgusal oyunla. Koç’un ustalıkla kurguladığı bu oyunda, bilhassa Abdülhak Şinasi Hisar’ı romanın hayal müellifi olarak seçmesindeki sebeplerin başında muhtemelen Hisar’ın annesi Neyyir Hanım ile romanın kahramanı Nigâr Hanım’ın gerçek hayatta da yalı komşuluğu ve arkadaşlığı olmalı. Bir de ikisinin ortak noktası olan Boğaziçi sevdası olağan.

KIYMETLİ BAYAN MÜELLİFLER VAR

Romandaki “1905: Serez – Selânik”, “1908: Bayanlar Toplanıyor” ve “1908 – 1918: Meşrutiyet Sonrasında Dağılan Yıllar” isimli kısımları, şahsen Nigâr Hanım’ın bakış açısıyla yazılmış. Pek çok dipnotun da yer aldığı bu kısımlar, Nigâr Hanım’ın yazma tutkusunu lisana getirdiği kadar okurlara o periyodun tanınmış bayan muharrirleri Emine Semiye Hanım, Fatma Aliye Hanım, Makbule Leman, Madam Gülnar üzere öncü bayan müellifleri ve onların entelektüel etraflarını de anlatıyor. Böylelikle okur; periyodunun aydın bayanlarının yalnızca kendileri için değil, tıpkı vakitte kendilerinden sonra gelecek bayan müellif ve düşünürlere bir yol açmak için nasıl gayret verdiklerini de öğrenmiş oluyor. Konfüçyüs’ün de dediği üzere “Ya bir yol bul ya bir yol aç ya da yoldan çekil.” Onlar kalıp savaşmayı seçen bayanlar; zira romanda da geçtiği üzere “başka Nigârlar olmasın”, yazma tutkularından ötürü öteki bayanların önü kapanmasın…

Murat Koç, bu biyografik romanında, bayan hakları konusu üzerinde de duruyor. Bu yüzden Nigâr Hanım’ın yaşadığı 20. yüzyılın başlarında, bayanlara tanınan haklar epeyce sınırlıyken o ve onun üzere yüreğini, gücünü yazmaktan ve yazdıklarını topluma sunmaktan çekinmeyen bayanların verdiği savaşın ve birbirleriyle yardımlaşmalarının bilhassa altını çiziyor. Bilhassa kitabın “1908: Bayanlar Toplanıyor” isimli kısmında; bayan eğitimi, kız – erkek çocuk ayrımı, görücü yolu evlilik, evlilik yaşı, boşanma, yanlış alafrangalaşma, feminizmin yanlış anlaşılması, bayanın ailedeki ve toplumdaki yeri, bayanların çalışma hayatında yer edinmesi üzere pek çok toplumsal probleme değinildiğini görüyoruz.

Kırık Kalemli Bayanlar kitabı için; bir biyografik roman demenin yanı sıra, Şair Nigar Hanım’ı merkeze alarak o yıllardaki aydın bayanların var olma uğraşını vermesi açısından, devrinin sosyolojik yapısına ışık tutan, bayan merkezli eleştirel bir romandır da diyebiliriz kanısındayım.

Kaynak: YeniŞafak

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir