O Sinagog dizi seti oldu: Hangi set oraya kuruldu

Yıl 1944… Babam 4 yıl süren askerlik misyonunu tamamlamış ve baba konutuna dönmüştü. Annemle uzun bir müddettir nişanlıydı. Evlenme vakti …

Yıl 1944… Babam 4 yıl süren askerlik misyonunu tamamlamış ve baba konutuna dönmüştü. Annemle uzun bir müddettir nişanlıydı. Evlenme vakti gelmişti ancak evvel ekmek parasını kazanması gerekiyordu.

Askere gitmeden evvel birkaç yıl çalışıp öğrendiği meslek olan fırça imalatına girişti. Birinci iş yeri Tahtakale Pir Davut Han’ın giriş katındaydı.

Bir kaç sene içinde evlenebilecek kadar para kazanmıştı bile… Ve 1947 yılı sonuna gerçek Zülfaris Sinagogu’nda evlenerek dünya meskenine girdiler… Düğün resmi bir yerlerde olacak fakat şu anda bende de yok. Zülfaris Sinagogu’nun görkemli merdivenlerinin de göründüğü fotoğrafta aile fotoğrafından ‘Ben neden yokum’ diye zırlardım küçükken… Babam da muzipçe ‘Sen benimle berabersin’ sıkıntısı. Pek anlamazdım küçükken ne demek istediğini… Sonraları bunun sempatik bir deyiş olduğunu anladım…

Zülfaris Sinagogu ile münasebetimiz o kadarı ile kalmadı… Babam evlendiği bu Sinagog’a bağlı kaldı ve her bayramda oturduğumuz Kasımpaşa’dan, daha sonraları ise Şişhane Refik Saydam Caddesi’ndeki konutumuzdan Zülfaris Sinagogu’na kadar yürüyerek giderdik. Büyüyünce bu yürüyüşe ben de dahil oldum. Kutsal günlerde, bilhassa cumartesi ve Kippur günleri (Kefaret Günü) yahut geceleri otomobile binmek yasaktır. Ben doğuştan tombul bir çocuk olarak dünyaya geldim (6 kilo 400 gram) ve Bankalar Caddesi’nden Karaköy’deki Zülfaris Sinagogu’na yürümek çok koymasa da dönüşte Bankalar Caddesi yokuşunu çıkmak bayağı terleticiydi.

Sinagog müdavimlerine İbranice Yehid denir. Bizim Sinagog’unda Yehid’leri çevre sokaklardaki komşularıydı. Bir tanesi bugün İsrail’de diş doktoru olan 11 sene tıpkı sınıfta okuduğumuz Robert Hayim Hason ve ailesiydi. Büyükbabası Sinagog’un Hazan’ıydı. Kardeşi Baruh da bu mevzuda eğitimli bir genç olarak yetişti. Babası da adaşım Rafael Hason Tahtakale’den babamın dostuydu. Yanni kardeşler ve hala telefonda bile olsa görüştüğümüz Shlomo Almaleh ile babası hatırladığım isimlerdi. Sinagog her vakit tıklım tıklım doluydu.

Son yıllarda biz de gidemez olduk Şişli’ye… Taşınmıştık ve yaya gidilebilecek uzaklıkta değildi.

Sinagog daha sonraları cemaatsiz kalınca epey faydalı bir işe yer oldu ve 500. Yıl Müzesi yapıldı. İyi bir yatırım ve iyi bir işti. En hoş ve renkli bayramlardan biri olan Sukot Bayramı’nda(İbrani Takvimi’ne nazaran yılın birinci ve dini yılın yedinci ayı olan Tişri’nin 15’inci günü kutlanan bir Yahudi bayramı) babam ekmek, üzüm ve yumurta hibe ederdi. Natürel ne kadar gerekiyorsa…

Sukot Bayramı müddetince bir yahut iki gece annemler ve ablamlarla birlikte dualar eşliğinde yemek yemek için giderdik.

İşte bu nostaljik kıssanın sonunda Sinagog olarak misyonunu tamamladı ve müze olarak da masrafları karşılayamadığı için kapatılmak durumunda kalındı. Müze öteki bir yere taşındı.

Acı üzere görünüyorsa da, düşünün ki 120 bin kişilik bir cemaat iken 10 bin kişilik bir cemaat haline dönüşürse o cemaat, 120 bin kişilik cemaatin kurumlarını elde tutmaya bakmaya onarmaya masraflarını karşılamaya dayanamaz.

Cemaatler kurumları ile yaşar. Cemaat yoksa kurumlar da yok olur sarfiyat.

Bu doğal bir sonuçtur.

Eşim bir çok Türk Musevisi üzere Türk televizyonlarının vazgeçilmez izleyicisidir. Alışılmış Türk dizilerinin de… Eh İsrail’de Türk dizilerini izleyenler yalnızca Türk Musevileri değil. Türk okuyucusu bunu biliyor aslında.

Dün gece orucun akabinde sonra eşim “Camdaki Kız” dizisini izlemeye başladı.

Birden teğe ‘Gel bak ne var burada’ diye seslendi. Aslında çığlık attı. Dizinin bir kısmı Zülfaris Sinagogu’nun ana salonunda çekilmişti.

Evet mevzuyu biraz araştırdıktan sonra kutsal Tevrat yazıtları çıkarılıp orası sıradan bir bina haline geldi. Doğal ki bireyler ve cemaat bireylerinin hafızalarındaki sinagog olgusu asla kaybolmayacaktır lakin orada sinemada çekilse kumarhane de yapılsa dini açıdan bir mahsuru olamaz.

Zülfaris Sinagogu’nun bir sinema platosu olarak kullanılıyor olması her ne kadar şaşırtan olsa da bunun cemaatin diğer kurumlarını yaşatmak için bir gelir kapısı olmasını yadırgamamak lazım…

Rafael Sadi

Kaynak: Odatv

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir