Menderes’in son anını fotoğraflayan albay konuştu

Başbakan Adnan Menderes ile Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Şiddetli ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan’ın idamlarının şahitlerinden biri Menderes’in …

Başbakan Adnan Menderes ile Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Şiddetli ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan’ın idamlarının şahitlerinden biri Menderes’in idamını fotoğraflayan, devrin Ordu Foto Sinema Merkezi Amiri olan 88 yaşındaki emekli astsubay İsmail Şenyüz.

Hürriyet, İsmail Şenyüz’ün anılarıyla o günleri gündeme getirdi:

O İKİ İDAMI İZLEYEMEDİM

“Ben ölüm görmekten hoşlanmam. Babamın cenazesine bile bakamadım” diye kelama giren Şenyüz’ün idam günleriyle ilgili birinci değerli anısı, Menderes’ten bir gün evvel, 16 Eylül 1961 günü idam cezaları infaz edilen Güçlü ve Polatkan’a ait:

“Onların idamlarında da oradaydım. Lakin fotoğraflarını çekmeye ben gitmedim. Ölüm görmekten hoşlanmadığım için bir arada çalıştığımız arkadaşlarıma, ‘Siz gidin’ dedim. Onlar gidip çektiler. Ben oradaki gazinoda oturup bekledim. Orada olmak istemedim.”

Lakin, infazların akabinde tıpkı gün İmralı’dan döndüklerinde, yeni vazife buyruğunu aldı. O anda bilmiyordu ancak korktuğu başına gelmişti:

“‘Hazırlan, ivedi adaya gidiyorsun’ dediler. Gazeteler, Menderes’in hasta hasta asılacağını yazmışlardı. Sağlıklı olduğunu fotoğraflarla tespit etmek için görevlendirilmiştim. O vakit ben o denli biliyordum. Akşam üzeri gittim, Yassıada kumandanına çıktım, ‘Şimdi uyuyor’ dedi. Lakin o saat uyku saati değildi, anlayamamıştım.”

İSTİRHAM EDİYORUM, ÇEKME

Sonraki sabah odasına gittiğinde, Menderes kahvaltısını yapıyordu. Üzerinde pijamaları vardı. O haliyle fotoğraflarının çekilmesini istemedi; “İstirham ediyorum, bu kıyafetimle ben Fotoğraf çektirmek istemiyorum” dedi. Şenyüz, “Çok kibar bir insandı” diye anlattığı Menderes’i beraberindeki askerlerin, “Bu fotoğrafları ailene vereceğiz, seni hasta biliyorlar” diye ikna ettiğini anlatıyor. Menderes’in de, “O vakit bir tane çeksin” dediğini söyleyen Şenyüz, o anlara ait şu anısını paylaştı:

“Şöyle de bir şey yaşadık. O vakit bizim fotoğraf makinelerimizde kullandığımız flaşlarımız ampul halindeydi, kimileri da ses çıkararak patlıyordu. Bozuk olan bir tanesi çok ses çıkardı. Bir orta kumandan odadan çıkınca bana, ‘Flaşın beni korkuttu, keşke Haber verseydin, o sırada Kuran-ı Kerim’i yere koyuyordum, abdestsiz tuttum diye çarpıldım sandım’ dedi.”

HASTANEYE GİTTİĞİNİ SANIYORDU

Yassıada’dan idamın gerçekleşeceği İmralı’ya yola çıkılırken, Şenyüz’e nazaran Menderes hastaneye gittiğini sanıyormuş:

“Hastaneye gidiyorsun diye kandırmışlar. Fakat hamle bota giderken, yolda söylemişler. Onu da gemide çalışanlardan duymuştum. İmralı’ya başka ayrı botlarla gittik. Zati öteki da bir ulaşım imkânı yoktu o vakit. Ada, havadan karadan abluka altına alınmıştı, diğer bir vasıta gidemiyordu. Hatta yola çıkmadan öne grubuma telefon etmiştim, ‘Bu yalnız yapılacak bir iş değil, bir takım gelsin’ diye, lakin “Yok orası abluka altına alınmış, kimse gelemiyor, sen başının devasına bak’ dendi bana. Seyahat da çok problemli oldu. Hava yağmurlu, deniz de çok dalgalıydı. Kamaralarımızdan çıktığımızda, dalgalar neredeyse üzerimizden aşıyordu. Onun o seyahate nasıl tahammül ettiğini bilmiyorum.”

İDAMI YARIM SAAT GECİKTİRDİM

Sonunda İmralı’ya gidilmişti ancak ortada bir sorun daha vardı. Şenyüz’ün fotoğraf çekerken uzaklık ayarını yapmakta kullandığı telemetresi bozulmuştu. İnfaza ait süreçler için orada bulunan savcıya durumu anlatıp, “Şunu tamir edeyim” dedi. Yarım saate yakın uğraştı lakin arızayı gideremedi. Bu ortada da vazifeliler sık sık gelip, “Hadi olmadı mı” diye sıkıştırmaya başladılar. Şenyüz, o anları şöyle anlattı: “Ben telemetremi tamire çalışırken, infazı da yarım saate yakın geciktirmişim. Baktım olacak üzere değil, bozuk telemetreyi bir kenara bırakıp, fotoğrafları iddiası metre ayarı yaparak çekmeye başladım. Kaygım, fotoğrafların iyi çıkmaması halinde, “Zaten Menderes’i seviyordu, suikast yaptı” demeleriydi. Astığım astık kestiğim kestik bir periyottu, insanın başına her şey gelebilirdi.”

SAKİN BİR FORMDA SEHPAYA GERÇEK GİTTİ

Pekala idama giden yolda neler olmuştu. Şenyüz o anları şöyle anlattı: “Barakaların ortasından idam sehpasının olduğu yere giderken, ben şoka girmişim. Kendimi o denli kaptırmışım ki.. Sanki sehpayı görünce ne yapacak diye düşünüyorum. Kendimi onun yerine koyuyorum da sehpayı görünce ben ne yaparım diye. Kolay bir iş değil. Hepimiz heyecan içindeydik yani. O sırada fotoğraf çekmeyi bile unutmuşum. ‘Hadi çeksene’ dediler, ben de yürürken geriden görünen o fotoğrafı çektim. Menderes sakin bir biçimde önüne bakarak sehpaya gerçek gitti, hiçbir şey yok, demek ki kendini hazırlamış. Sehpaya çıktı, kelime-i şehadet getirdi, son kelamını sordular. Sehpada, ayağının altındaki sandalye çekildikten sonra ipte dönmeye başladı. Dönerken yüzünün hali de bakışları da değişiyordu.

SON KARELERDE O DENLİ BİR BAKIŞI VARDI Kİ

Çektiğim fotoğraflardaki son karelerde o denli bir bakışı var ki… Gözleri kısılmış, sert bir bakış.. O anı hiç unutamadım, hiç gözümün önünden gitmedi, hala hafızamdadır. Günlerce uyuyamadım. ‘Yatamıyorum’ dediğimde de arkadaşlarım teskin edici bir şeyler kullanmamı istediler. O sırada orada bulunanlar ortasında sevinenler de vardı. Oradaki heyetin içinde yargıçlardan de vardı. Hatta biri, ‘Ben 40 adedine ölüm için elimi kaldırdım, üçü öldü’ diyordu. Dikkat ederseniz, Menderes’in yürürken falan hiç yüzünden çekilmiş resmi yoktur, geridekiler görünmesin diye.”

MENDERESÇİ OLARAK BİLİNİRDİM

“Allah bir daha kimsenin başına bu türlü bir şeyler göstermesin” diyen Şenyüz, Menderes’i çok sevdiğini anlattı: “İstanbul’a geldiğinde de devamlı peşinde koşardık. Fotoğrafçılar olarak esasen hangi başbakan olursa olsun, hepsine karşı bir sempatimiz oluyordu. Çalıştığımız serviste de Menderes’e olan sempatim biliniyordu. Arkadaşlarım beni Menderesçi olarak bilirlerdi.”

YASSIADA’YI GÖRMEK İSTEMİYORUM

Şenyüz için Yassıada acı anılar demek:

“Müzeye dönüştürüldüğünde, açılışına beni de davet ettiler. Hatta, Aydın’da Menderes için yapılan müzenin açılışına da davet etmişlerdi, ancak gitmek istemedim, ikisine de gitmedim. İstanbul’a gittiğimizde arkadaşlarımız ‘Hadi Ada”ya gidelim’ derlerdi, ben de ‘Gitmek istemiyorum’ derdim, gitmedim. O anı bir daha yaşamak istemedim. Yassıada’yı bir daha görmek istemiyorum.”

İŞTE 16 YAŞINDAKİ LİSELİ MENDERES

Sabah gazetesinden Yunus Emre Kavak ise 60 yıl evvel bugün idam edilen 9. Başbakan Adanan Menderes’in birinci kere gün yüzüne çıkan yeni fotoğraflarını yayımladı.

27 Mayıs Darbesi’nin akabinde Yassıada yargılamaları sonrası idam edilen Başbakan Adnan Menderes 1899’da Aydın’da dünyaya geldi. 1950-1960 yılları ortasında Türkiye Cumhuriyeti’nin başbakanlığını yaptı.

Hür Cumhuriyet Fırkası, Cumhuriyet Halk Partisi ve Demokrat Parti’de siyaset yapan Menderes, 27 Mayıs Darbesi’nin akabinde, 17 Eylül 1961 tarihinde asılarak idam edildi. Türkiye Büyük Millet Meclisi 1990 yılında çıkardığı maddeyle, Menderes ve onunla bir arada idam edilenlere prestijlerini iade etti.

Kaynak: Odatv

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir