Enflasyondaki yükselişte enerji ve hizmet fiyat gelişmeleri belirleyici oldu

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) eylül ayında Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) yüzde 1,25 arttığını ve yıllık enflasyonun yüzde 19,58’e …

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) eylül ayında Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) yüzde 1,25 arttığını ve yıllık enflasyonun yüzde 19,58’e yükseldiğini açıklamasının akabinde TCMB’nin Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu da yayımlandı.

Rapora nazaran, eylül ayı enflasyonundaki yükselişte güç ve hizmet fiyat gelişmeleri tesirli oldu. Bu periyotta petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarındaki artışlarla birlikte milletlerarası güç fiyatları olumsuz bir görünüm kaydettir. Eşel taşınabilir sistemi akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıları sınırlasa da yurt içi güç fiyatları, şebeke suyu ile kömür ve odun üzere katı yakıt fiyatları kaynaklı arttı.

Yaz aylarında hızlanan besin yıllık enflasyonu eylülde sonlu bir oranda gerileyerek yüksek düzeyini korudu. Temel mal yıllık enflasyonu güçlü tüketim mallarında bir evvelki yıldaki yüksek bazın da tesiriyle yavaşladı.

Hizmet enflasyonu, eylülde süregelen açılma tesirlerine de bağlı olarak yükselirken, bu gelişmede okul ve üniversitelerin açılmasına bağlı tesirler dikkati çekti. Hizmet fiyat gelişmelerinin yansımasıyla B ve C göstergelerinde yıllık enflasyon artarken, göstergelerin yakın periyot eğilimlerinde yavaşlama kaydedilmekle birlikte yüksek düzeyler korundu.

Kelam konusu gelişmelerle eylülde evvelki aya nazaran yıllık tüketici enflasyonuna katkı hizmette 0,30 puan, güçte 0,24 puan ve alkol-tütün-altın kümelerinde 0,01 puan artarken, temel mal ve besin kümelerinin katkıları sırasıyla 0,16 ve 0,06 puan azaldı.

Hizmet fiyatları, eylülde yüzde 1,62 yükselirken, küme yıllık enflasyonu 1,18 puan artarak yüzde 15,06 oldu. Yıllık enflasyon haberleşme hizmetlerinde geriledi, ulaştırma ve lokanta-otelde daha bariz olmak üzere öbür alt kümelerde yükseldi.

Hizmet kümesi yıllık enflasyonundaki yükselişte okul ve üniversitelerin açılmasıyla birlikte irtibatlı bölümlerde (üniversite harcı, yurt, servis ücreti) gerçekleşen güçlü fiyat artışlarının tesiri belirleyici oldu. Eğitim kesiminde sona eren süreksiz KDV indirimleri kelam konusu fiyat artışlarını daha besbelli hale getirdi.

Ulaştırma hizmetlerinde eylül ayında fiyatlar yüzde 2,80 artarken, servis fiyatlarındaki yükselişe bağlı olarak otobüs ile şehir içi yolcu nakliyatı kalemindeki artış öne çıktı.

Lokanta-otel alt kümesinde ise yemek hizmetleri fiyatlarındaki yüksek aylık artışlar yüzde 2,03 ile eylülde de devam ederken, konaklama hizmetleri fiyatlarındaki yükselişte yurt fiyatlarındaki artış tesirli oldu. Kelam konusu gelişmelerle lokanta-otel alt kümesinde yıllık enflasyon yüzde 23,27’ye ulaştı.

Son periyotta aylık artışları hızlanan kirada eylül ayında da yüzde 1,29 ile misal bir eğilim hakim oldu ve yıllık enflasyon yüzde 10,85’e yükseldi. Öbür hizmetler alt kümesinde ise üniversite eğitimiyle birlikte kreş ve gündüz bakımevi fiyatlarındaki artışa bağlı olarak toplumsal hizmetler kalemleri öne çıktı.

Temel mal yıllık enflasyonu, eylülde 0,90 puan azalarak yüzde 19,38’e geriledi. Bu devirde yıllık enflasyon sağlam mal ile giysi ve ayakkabı kümelerinde gerilerken, öteki temel mallarda yatay bir seyir izledi. Güçlü mal fiyatlarının eylülde yüzde 1,96 artmasında indirim kampanyalarının sonlandığı mobilya kümesindeki yüzde 8,24’lük fiyat artışı öne çıktı. Öte yandan, beyaz eşya fiyatlarındaki aylık artış eğilimi sürerken, araba fiyatları ölçülü bir görünüm sergiledi. Kelam konusu gelişmelerle sağlam mal kümesi yıllık enflasyonu bir evvelki yıldaki yüksek bazın da tesiriyle 2,09 puan azalarak yüzde 22,12’ye geriledi.

Giysi ve ayakkabı kümesinde ise fiyatlar eylül ayında yataya yakın seyretti ve yıllık enflasyon hudutlu bir düşüşle yüzde 7,11 oldu.

“Yumurta fiyatlarında yüksek artış devam etti”

Güç fiyatları eylülde yüzde 2,20 artarken, bu devirde memleketler arası güç fiyatları petrol, doğal gaz ve kömür fiyatları öncülüğünde kayda kıymet bir yükseliş gösterdi. Yurt içinde ise yüzde 5,19 ile şebeke suyu ve yüzde 13 ile odun, kömür üzere katı yakıt fiyatlarındaki artışlar öne çıkarken, akaryakıt fiyatları ÖTV ölçüsü sıfırlanan LPG fiyatlarındaki artışın tesiriyle yüzde 0,60 yükseldi.

Bu devirde tüp gaz fiyatlarında da bir ölçü artış izlendi. Eşel taşınabilir sistemi, güç fiyatları üzerindeki baskıları hafifleterek tüketici enflasyonunu sınırlamaya devam etti. Kelam konusu gelişmelerle yıllık güç enflasyonu, eylülde 2,05 puan yükselerek yüzde 22,77’ye çıktı.

Besin ve alkolsüz içecek yıllık enflasyonu 0,21 puan azalarak yüzde 28,79’a geriledi. Yıllık enflasyon işlenmemiş besin kümesinde hudutlu bir ölçü gerileyerek yüzde 32,06 olurken, işlenmiş besin kümesinde yüzde 25,79 ile yataya yakın seyretti.

İşlenmemiş besin kümesinde mevsimsellikten arındırılmış datalar taze meyve ve zerzevat fiyatlarında eylül ayında son 2i aydır gözlenen yüksek artışlar sonrası bir ölçü düzeltmeye (yüzde eksi 4,06) işaret etti. Böylelikle küme yıllık enflasyonu yüzde 33,41’e geriledi.

Bu periyotta, başka işlenmemiş besin kümesinde yumurta fiyatlarında yüksek artışın devam ettiği izlenirken, ziraî kuraklıktan olumsuz etkilenen bakliyat fiyatlarındaki yükseliş de dikkati çekti.

Aylık fiyat artışı bir ölçü yavaşlayarak yüzde 1,46 olarak gerçekleşen işlenmiş besin kümesinde ekmek-tahıllar, alkolsüz içecekler ile memleketler arası fiyatı artış kaydeden kahve öne çıkan alt kalemler oldu. Bu gelişmelerle taze meyve-sebze dışı besin kümesinde yıllık enflasyon yüzde 27,88 düzeyine yükseldi.

Yurt içi üretici fiyatları eylülde yüzde 1,55 yükselirken, yıllık enflasyon 1,56 puan azalarak yüzde 43,96’a geriledi. Üretici fiyatlarındaki bu gelişmede süregelen dış fiyat baskıları, arz kısıtları ve güç fiyatları belirleyici olmaya devam etti. Öte yandan, petrol ve ana metal hariç imalat sanayi fiyatlarının eğilimi bu periyotta geriledi.

Ana sanayi kümelerine nazaran incelendiğinde, güç yıllık enflasyonundaki artış ön plana çıktı. Aylık bazda fiyat artışları alt kümeler geneline yayılırken, en bariz artış yüzde 2,73 ile sağlam tüketim malları imalatında gerçekleşti.

Eylül ayında güçlü tüketim malları kümesi fiyatlarında meydana gelen artışta mobilya, mesken aletleri ve tüketici elektroniği tesirli olurken, dayanıksız tüketim malları fiyatlarındaki yükselişte meyve-sebze, süt ve öteki besin eserleri ile kimi dokuma ve giysi eserleri öne çıktı.

Sermaye malı kümesindeki yüzde 1,98’lik artışta metal ile ilişkili eserler, motorlu kara taşıtları ile bunların kesim ve aksesuarları ve makinelerin tesiri hissedildi. Güç kümesi fiyatları ise rafine edilmiş petrol eserleri, elektrik, su ve kömür fiyatları öncülüğünde yükseldi.

Orta malları kümesindeki artışta demir-çelik ve ferro alaşımlar, tahıl eserleri, kağıt eserleri ve inşaatla temaslı kalemlerdeki fiyat artışları dikkati çekti. Bu gelişmelerle tüketici fiyatları üzerinde üretici fiyatları kaynaklı baskılar tesirini sürdürdü.

Kaynak: YeniŞafak

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir