Berlin’de yeni kurulacak hükümetten dış politikada ne bekleniyor?

KÖLN – 16 yıllık Angela Merkel’in şansölyeliği sona erdi. Pazar günü yapılan seçimlerden Toplumsal Demokrat Parti (SDP) yüzde 25,7 ile birinci …

KÖLN – 16 yıllık Angela Merkel’in şansölyeliği sona erdi. Pazar günü yapılan seçimlerden Toplumsal Demokrat Parti (SDP) yüzde 25,7 ile birinci, muhafazakar Hristiyan Birlik Partileri (CDU-CSU) yüzde 24,1 ile ikinci sırada yer aldı. Üçüncü sıradaki Yeşiller Partisi’nin oranı yüzde 14,8 ve dördüncü sıradaki Hür Demokrat Parti’nin (FDP) oy oranı yüzde 11,5 olarak hesaplandı. SPD’nin başbakan adayı Olaf Scholz Noel’e kadar bir hükümet kurmayı umduğunu söyledi.

Şansölye Merkel koalisyon kurulana kadar vazifede kalacak, koalisyon müzakerelerinin ise Noel’e kadar uzama ihtimali yüksek.

Toplumsal Demokrat Parti de Hristiyan Birlik partileri de yeni hükümetin kendi liderliklerinde kurulmasını istiyor ve birlikte hükümet kurmayı şimdilik gündeme getirmiyorlar. Ya Yeşiller Partisi, Hristiyan Birlik partileri ve Hür Demokrat Parti anlaşacak, ya da Hür Demokrat Parti, Toplumsal Demokrat Parti ve Yeşiller Partisi anlaşarak koalisyon kurulacak.

Hangi partilerle koalisyon kurulursa kurulsun Avrupa Birliği’nin değerli ülkesi, dünyada iktisadı güçlü ülkelerin başında gelen Almanya’nın yeni kurulacak hükümetini dünya siyasetinde önemli sıkıntılar bekliyor.

Merkel devrinde dünya siyasetinde sıkıntı vakitler ve sert değişiklikler yaşandı. Merkel çok sayıda krizle gayret eden şansölye oldu. Bu nedenle de kriz yöneticisi olarak dünya siyasetine ismini yazdırdı. ABD’nin Avrupalı müttefikleriyle münasebetleri Donald Trump periyodunda ziyan gördü. Orta Doğu savaş ve kriz bölgesi olmaya devam ediyor. Rusya Kırım’ı ilhak etti. NATO partneri ve AB adayı Türkiye Rusya’dan hava savunma füze sistemi aldı. Macaristan, Polonya üzere ülkeler sağ popülist çizgileri ile AB’nin demokrasi unsurlarına karşı tavır takınmaya devam ediyor. Çin Hint-Pasifik bölgesindeki argümanını büyütüyor. Fransa, Almanya’ya AB’nin siyasetini belirlemek için baskı yapıyor, bu nedenle yeni hükümetin bir an evvel kurulmasını istiyor.

BERLİN’İN YENİ HÜKÜMETİNİ AB’DE BEKLEYEN BAHİSLER

Fransa en geç 1 Ocak 2022’de AB başkanlığını devralacak. Bu nedenle de Almanya ile birlikte çalışabileceği bir ortağa muhtaçlığı var. Macron’un odak noktalarının başında Avrupa’nın ortak savunması, kendi savunma kapasitelerini güçlendirmesi geliyor. Yeni federal hükümetin bu hususta kendi pozisyonunu belirlemesi gerekiyor. Macron’un projesinin NATO’da bir bölünmeye yol açmaması gerektiğini açıklaması da bir öteki vazifesi olacak.

Yeni hükümet, Mali’deki BM misyonuna iştiraki da tartışmaya devam etmek zorunda kalacak. Yeşiller Alman askerinin hudut dışı misyonlara gönderilmesinden yana değil. Fransa’nın Sahel bölgesinde bilhassa güçlü bir askeri varlığı var. Fakat önümüzdeki yıl bölgedeki asker sayısını 5200’den 3000’in altına düşürmek istiyor.

Euro ülkeleri için bütçe açığı kurallarının uygulanma biçimi, AB’nin iklim paketinin nasıl uygulanacağı üzere sorular da yeni hükümetin öncelikli gündemi ortasında olacak. Bunun yanı sıra uzmanlar Belarus-Polonya hududunda artan mülteci sayısının da Berlin’in çözmesi gereken problemlerden biri olacağını düşünüyorlar. Belarus Lideri Aleksandr Lukaşenko AB yaptırımlarının uygulanmasından sonra Irak’tan gelen mültecileri AB’ye yönlendirmeye başladı. Uzmanlar mülteci sayısı artarsa, Berlin’in AB’nin dış sonlarında sert bir yaklaşım uygulamakla AB içinde makul bir göçmen dağılımı ortasında seçim yapmak zorunda kalacağını söylüyorlar.

Bir öbür sorun da AB içerisinde hukukun üstünlüğü ihtilafında Merkel sonrası federal hükümetin ne kadar belirleyici olacağı. AB Kurulu, 7 Eylül’de, Polonya’da hükümetin uygulamalarının yargı bağımsızlığına ziyan verdiği gerekçesiyle Avrupa Adalet Divanından bu ülkeye para cezası vermesini istemişti. AB Kurulu hukukun üstünlüğü kriterlerine sıkı sıkıya bağlı kalmakta ısrar ederken, Merkel yakın vakitte Varşova ziyareti sırasında diyaloğa vurgu yaptı. Bilhassa Yeşiller Merkel’in bu tavrını eleştirmişlerdi. Yeşiller, gelecekteki federal hükümette yer alırlarsa, AB’nin anayasal ihlallere karşı geçmişte olduğundan daha sıkı bir aksiyonda bulunmasını savunması gerektiğini düşünüyorlar.

ABD İLE ALAKALAR

ABD, Asya ve Çin’e daha fazla ağırlaşmak için birtakım bölgelerden çekildi. Bu bölgelerde Avrupa ve Almanların çatışmalara tahlil bulma konusunda daha fazla sorumluluk alması gerekecek.

Ayrıyeten Biden idaresi Almanya’dan Batı’nın Çin ve Rusya’ya yönelik ortak bir strateji bulmasına yardımcı olmasını umuyor. Lakin Almanya, Çin’le ticarete çok daha bağımlı ve coğrafik olarak Rusya’ya ABD’den çok daha yakın. Bu nedenle her federal hükümet için bu iki ülkeyi eleştirmenin ne kadar ziyan getireceğini hesaplaması gerekiyor. ABD İran’a karşı da ortak hareket etmeyi bekliyor. Bir diğer sorun de ABD’de Cumhuriyetçilerin Biden üzerinde Kuzey Akım 2 projesi nedeniyle kurdukları baskı. Bu da Almanya’nın yeni hükümetini bekleyen bir öbür sorun olmaya devam ediyor.

RUSYA SİYASETİ

Yeni kurulacak hükümetin 16 yıl şansölye olarak vazife yapan Merkel’den çok daha az deneyimli olacağı kesin. Suriye siyaseti, göç baskısı, Kuzey Akım 2 doğalgaz boru çizgisi projesi, insan hakları ihlalleri, Doğu Ukrayna sorunu üzere güç hususlar yeni hükümetin Rusya ajandasında yer alacak. Yeşiller, Rusya’daki insan hakları ihlallerine daha sert reaksiyon verebilir. Ayrıyeten Kremlin’in iklim değişikliği konusunda daha açık davranması için zorlayabilir. SPD ise Putin’e karşı daha uzlaşmacı olacaktır.

Fakat Alman-Rus siyasetinde da radikal bir değişiklik beklenmiyor. Lakin Putin yeni kurulacak Berlin hükümetinin kararlılığını test edecektir. Birinci vakitler ihtilaflı mevzularda Kremlin biraz daha yüksek tondan açıklamalar yapması ihtimal dâhilinde yer alıyor.

ALMANYA’NIN ORTA DOĞU SİYASETİ VE SİLAH SATIŞI

Ortadoğu ülkeleri Alman askeri teçhizatının ana alıcılarından biri. Berlin Bilim ve Siyaset Vakfı (SWP) tarafından yapılan bir tahlile nazaran, 2017’den 2019’a kadar Mısır, Cezayir, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne onayladığı 6,1 milyar euroluk silah satışı, yaklaşık toplam silah ihracat lisansı bedelinin yaklaşık üçte birini oluşturdu. Uzmanlar seçimden sonra Alman silah ihracat siyasetinde yeni bir düzenleme bekliyor. Kurulacak yeni hükümette koalisyonda Yeşiller’in yer alması halinde Körfez monarşilerine ve Kuzey Afrika devletlerine eskisinden daha az silah ihracatı yapılması muhtemel görünüyor.

Yeni Alman hükümeti, Afganistan’dan toplu göçü önlemek için İran’la eskisinden daha yakın çalışıp çalışmama problemiyle da karşı karşıya kalacak. Tahran, iki milyondan fazla Afgan mülteciyi Avrupa’ya göndermekle tehdit ediyor. Tahran, Avrupalıları İran nükleer programı müzakerelerinde taviz vermeye ikna etmek istiyor.

Almanya’nın yeni hükümeti Türkiye’yi daha fazla eleştirecektir. Lakin Türkiye konusunda çok önemli bir politik değişikliği kimse beklemiyor.

MERKEL SONRASI ÇİN SİYASETİ

Merkel’in Lider Xi Jinping idaresindeki giderek otoriterleşen Çin’e yönelik dostça rotasının devam etmesi pek mümkün görünmüyor. ABD ve Avrupa Birliği yeni kurulacak hükümetin Çin’i Merkel üzere ekonomik bir ortak olarak değil, sistemik bir rakip olarak görmesini umuyor.

FDP ve bilhassa Yeşiller, Çin’e karşı daha kıymet odaklı bir politikayı savunuyorlar. Çin’in kozmik insan hakları ihlallerine karşı daha güçlü bir yaptırıma tabi tutulmasını istiyorlar. SPD ve Birlik Çin konusunda biraz temkinli davranıyor.

Almanya’da birçok kişi otokratik rejimleri desteklemek yerine insan haklarını ve sivil toplumların güçlendirilmesini öngören bir dış politikayı merkeze yerleştirmesi gerektiğini savunuyor yahut bekliyor. Seçimden sonra yeni kurulacak hükümetin bu türlü bir yöneliminin olup olmayacağını ise kurulacak koalisyon gösterecek.

Kaynak: Gazeteduvar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir