Babamın Kitaplığı / Bacınız Meral, Afganistan’dan selam eder

GÜLÇİN DURMAN“Bismillahirrahmanirahim. Babam dışardan konuta geldiğinde elinde bir mecmua vardı bana hakikat uzattı baktım Mavera isminde Türkçe …

GÜLÇİN DURMAN

“Bismillahirrahmanirahim. Babam dışardan konuta geldiğinde elinde bir mecmua vardı bana hakikat uzattı baktım Mavera isminde Türkçe bir mecmua. Çok sevindim zira konutta otura otura canım sıkılmıştı. Sorarsanız niçin? Zira tam dört ay oldu ki hoş memleketimizden Pakistan’a göç ettik ve göç ettiğimiz günden beri üç dört sefer hariç ki o da öteki muhacirlerin konutuna gidiyordum, hiç ayağımı dışarıya koymadım. Meskende ise aman bunu sormayın nasıl bir mesken, içim patladı fakat yine de üzgün değilim.

Büyük ağabeyim cihat için Afganistan’da. Ortanca kardeşimse o da cihat talimi görmek için Afganistan hududunda olan bir kampta. Küçük kardeşime gelince o da bizim masrafımızı çıkartmak için seyyar satıcılık yapıyor. Babamsa sabahleyin erkenden konuttan çıkıp akşama Pakistan’da olan Hizb-i İslami Defterinde Afgan muhacirleri için çalışıyor. Annem, kız kardeşim ve ben meskende yalnız günümüzü geçiriyoruz. Evet, Sayın Zarifoğlu size ben yazıyorum. Adım Meral.”

Mavera Dergisi’nin Mayıs 1981 tarihli 54. sayısında, Okuyucularla kısmında yayımlanır Afganlı bir genç kız olan Meral Maruf’un bu mektubu. Kısmın sorumlusu Cahit Zarifoğlu, “Çok mektup aldım şu fani dünyada. Ama bu kadar duygulandıranı, hüzün vereni, yüreklendireni olmuş muydu bilmiyorum.” diyerek söz eder mektubun üzerinde bıraktığı etkiyi.

Ben de Mavera mecmuasında yayımlanan mektuplarından, sonra da art geriye çıkardığı kitaplarıyla tanıdım Meral Maruf’u. Karnesi kırıklarla dolu, derslerden fazla teneffüsleri seven, uzun yaz tatillerine bayılan bir yandan da sabahlara kadar kitaplar okuyan bir ortaokul öğrencisiydim.

OKUMAYI ÇOK GÜÇ SÖKTÜM

İlkokul birinci sınıfta okumak konusunda bir epey ıstırap çekmiş; en nihayet annemle babamın uydurduğu bir yolla, okulda sekiz ayda sökemediğim okuma işini akşamları annemle kardeşime kitap okuyarak kısa vakitte üstelik korkmadan, ürkmeden eğlenerek çözmüştüm. Böylelikle yalnızca okumayı öğrenmiş olmadım, okumak denen şeyi sevdim de…

Eşyası az, kitapları bol konutumuzun her bir yanından bir kitap, mecmua, fasikül fışkırırdı. Kitaplarla birlikte yaşadık. O yüzden de büyüme seyahatimde elimi hiç bırakmayan babamın kitaplığına daima minnettar kalacağım. Son yıllarda, çocukluk ve gençlik yıllarımda okuduğum kitaplara yine dönmek, şu yaşımda o kitaplarda neler bulacağımı neler hissedeceğimi görmek istiyordum. Meral Maruf okumalarını da o niyetle yaptım. Ee, bir de malum gündemde de Afganistan vardı. Yıllardır neredeyse haftada en az iki, üç gün Afganistan kaynaklı haber okuyor, seyrediyoruz. Pekala fakat bize gösterilen hangi Afganistan, hiç bunu düşünüyor muyuz sanki?

İKİ FARKLI SOVYET DEVLETİ

Değişiktir, Meral Maruf’un meşhur mektupları ve öykülerini okumadan çabucak evvel, yeniden babamın kitaplığından Nobel ödüllü Sovyet müellif Mihail Şolohov’un Don Kıyısında Hasat ile Sakin Akardı Don romanlarını okumuştum ben. Sovyetler Birliği’nin doğuşunu anlatan bu kitaplardaki destansı anlatım lisanını, tabiat tasvirlerini de o kadar çok beğenmiştim ki. Eksiksiz kolhoz hayatı, altın üzere parıldayan başak tarlaları, alabildiğine uzanan verimli topraklar ve birebir dava için gece gündüz çalışan üstelik çalışarak keyifli olan köylü bayanlarla erkekler de uzun vakit hafızamdan gitmemişlerdi

Meral Maruf da Sovyetler Birliği’ni anlatıyordu. Ama onun Sovyetleri ne romanların anlattıklarına benziyordu ne de televizyonda seyrettiklerimize. Eli kanlı bir zalime karşı kahramanca direnen mazlumlar, yaşlılar, sakatlar, dullar, yetimler vardı onun mektuplarında.

BİZE UZUN MEKTUPLAR YAZ

Meral Maruf’un Mavera mecmuasındaki mektupları birinci yazı deneyimleri. Daha evvel ne Afganistan’da ne de Pakistan’da yazmış. Ondaki müelliflik damarını keşfeden Zarifoğlu “İlk mektubundaki sadelik ve içlilik üzerine ona çabucak müelliflik konusundaki yeteneğini ‘ifşa’ ettim. Bize kesinlikle uzun uzun başlarından geçenleri, duyduklarını, aklına gelen her şeyi yazmasını istedim” diyerek anlatıyor o süreci.

Birincisi Mavera ’nın “Okuyucularla” köşesinde yayımlanan mektuplar için sonraki sayıda “Bizim Dünyamız” ismiyle yeni bir kısım açılmış. Meral Maruf’un Peşaver’den yolladığı mektuplar öylesine ilgi görmüş ki, evvel dergiye sonra da Maruf’un Pakistan’daki adresine mektuplar yağmaya başlamış.

HİCRET GÜNLERİ

Meral Maruf, 1960 doğumlu. Spiker olan babasının misyonu münasebetiyle üç yaşında Ankara’ya gelmiş ailesiyle birlikte. İlkokulu Kavaklıdere İlkokulu’nda okumuş. Ortaokula giderken 1973’te ailece Afganistan’a dönmüşler. Liseyi derece ile bitirince imtihana girmeden akademiye kabul edilmiş. Üniversiteye girdiği sene savaş başlamış. Babası da birinci tutuklananlar ortasında imiş. Ağabeyi ile iki erkek kardeşi Ruslarla savaşmak için mücahitlere katılıp dağlara çıkınca, ailenin sorumluluğu Meral Maruf’un üzerinde kalmış. Baskıların artmasıyla birlikte, ülkeden çıkmaları gerekince annesi, kız kardeşi ve yaşlı amcasıyla birlikte güçlü ve tehlikeli bir seyahatten sonra Pakistan’ a geçmişler Başka Afganlılar üzere Maruf ailesi de muhacir kamplarından birine yerleşmişler, Çadır hayatının yokluk ve düşüncelerine karşın Meral Maruf, bir yandan Afgan çocuklara eğitim vermiş bir yandan da dul ve yetimler için yardım çalışmalarının içinde yer almış. Büyük bir ilgi gören Mavera mecmuasındaki mektuplar ile kampları gezerek topladığı Afganlı muhacirlerin göç öyküleri 1983’te Akabe Yayınları tarafından ‘Hicret Günleri’ ismiyle kitaplaşmış. Motamot mektuplar üzere kitapta büyük bir ilgi görmüş ve art geriye baskılar yapmış.

ÖDÜL ALAN MEKTUPLAR

Cahit Zarifoğlu’nun önsözüyle başlayan kitabın pembe renkli kapağında Hasan Aycın’ın bir deseni yer almıştır. Daha sonraki baskılarda daha farklı kapaklar kullanılır. Hicret Günleri, Ulusal Kültür Vakfı tarafından ödüllendirilir de. 1984 yılının sonbaharında gerçekleşen ödül merasimine Cahit Zarifoğlu, Alim Kahraman ve Meral Maruf ismine mükafatı alacak olan babası Muhammed Maruf katılırlar. Ödül heyetinde yer alan Ömer Faruk Akün ‘Hicret Günleri’ni meşhur ‘Anna Frank’ın Günlükleri” ile kıyaslar.

Yıllar geçer Meral Maruf hastalık ve külfetler içinde dahi yazmayı bırakmaz. ‘Hicret Günleri’nin gerisinden 1985’te ‘Dullar Kampı’ gelir. İsminden da anlaşılacağı üzere, kitap Rus işgali sırasında babalarını, eşlerini, çocuklarını, kardeşlerini şehit vermiş; bu dünyada kimi kimsesi kalmamış bayanların kaldığı bir kampı anlatır. Meral Maruf’un üçüncü ve son kitabı ise1987’de basılan “Afganistan Mektupları” olur. “Hicret Günleri” ve “Dullar Kampı” nda olduğu üzere bu kitapta da Afgan halkının bir yandan Ruslarla çabası bir yandan kendi içlerindeki bölünmüşlükler, yürek parçalayan acıklı öyküler, göz yaşları hiç dinmeyen analar, eşler vardır.

Klişe bir tabir vardır, hayatın acı yanlarıyla tanışmak denir, hani. İşte Meral Maruf’un kitapları, benim için böyledir. Bir orta okul öğrencisine hayatın acı yanlarını göstermiş, gerçek dünyayla tanıştırmış bir müelliftir o.

BAŞÖRTÜLÜ ÖĞRENCİLERE TAKVİYE VERİR

Meral Maruf 1987 ve 1990 yıllarında Türkiye’ye gelir. Okuyucularıyla buluşur. Ağabeyi Abdülhak Maruf ile gerçekleştirdiği 1987 yazındaki ziyareti bir epey uzun sürer. İstanbul, Ankara ve Konya’yı ziyaret eder. Türk bayanlarıyla bir ortaya gelir. Hatta o devirde Ankara İlahiyat Fakültesi’nin önünde başörtüsü yasağını protesto etmek için açlık grevi yapan öğrencilere dayanak verir, yanlarında olur. Meral Maruf bu ziyaretleri sırasında birtakım dergilerle röportajlar da gerçekleştirir. Bunlardan Bayan ve Aile Dergisi’ne 1987’de verdiği röportajda, yıllar sonra Türkiye’de bulunmaktan duyduğu sevinçle birlikte bir de kederini lisana getirir. Cahit Zarifoğlu’nun hastalığının verdiği burukluktan bahseder. Türk bayanlarının Pakistan’daki Afgan kamplarını ziyaret edip etmediklerinin sorulması üzerine ise “Birçok ülkeden Avusturalya’dan tutun da Filipinler’e kadar Filistin’den Çin’den birçok Müslüman Hanım şahsen bizleri ziyaret ederek gereksinimlerimizi yerinde tespit edip, dayanaklarını verdiler lakin bugüne kadar hiçbir Türk Hanımı ziyaretimize gelmedi.” der. Ama bu kelamlarının çabucak gerisinden kendisine ulaşan mektuplardan ve yardımlardan bahseder. Türkiye’den hangi muharrirleri tanıyorsunuz sorusuna ise Şule Yüksel Şenler, Emine Şenlikoğlu, Cahit Zarifoğlu, M. Esad Coşan, Rasim Özdenören, M. Ruhi Şirin, Ahmet Günbay Yıldız, Mustafa Yazgan, Melahat Aktaş diyerek karşılık verir. Röportajın sonunda değişik bir şey olur. Meral Maruf, Bayan ve Aile Dergisi’nin yurt kampanyası için Pakistan kamplarındaki Afgan bayanların 10 dolar gönderdiğini söyler ve bu parayı verir. 1990 tarihindeki ziyaretinde ise Konyalı Üniversiteli kız öğrencilerin Ak Doğuş mecmuası için yaptıkları röportajda Türk gazetecilerin Afgan savaşına ilgi göstermemesine sitem eder.

Meral Maruf, kırk sene evvel bir selamla konutlarımızın kapılarını çalmıştı. O vakit bu selama, selamla karşılık veren çok olmuştu. Tahminen artık de o selama gereksinim duyanlarımız vardır. Tahminen unutulmuş bu kitapları tekrar okumalıyızdır. Tahminen birileri bu yazıyı okur da Meral Maruf’un kitaplarını tekrar basar. Tahminen de…

Kaynaklar:
– Hicret Günleri, Meral Maruf (Ankara: Akabe Yayınları, 1983)
– Dullar Kampı, Meral Maruf (İstanbul: Akabe Yayınları, 1985)
– Afganistan Mektupları, Meral Maruf (İstanbul: Akabe Yayınları, 1987)
– Mavera Mecmuası, Mayıs 1981, 54. Sayı
– Mavera Mecmuası, Haziran 1981, 55.Sayı
– Bayan ve Aile Mecmuası, Haziran 1987, 27. Sayı
– Ak Doğuş Mecmuası: Haziran-Temmuz 1990, 7-8 Sayılar
– Yalnızlıktan Yontulan Acılar -Cahit Zarifoğlu, Ahmet Fahri Kurtdereli (Ankara: Gençlik ve Spor Bakanlığı Yayınları, 2016)

Kaynak: YeniŞafak

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.