AYM, Özgür Gündem davasında anayasaya aykırılık gerekçesini açıkladı

Özgür Gündem Gazetesi’nin KHK ile kapatılmasına dair “ihlal” kararı veren Anayasa Mahkemesi, kararının münasebetinde “Süreli yayınların lakin …

Özgür Gündem Gazetesi’nin KHK ile kapatılmasına dair “ihlal” kararı veren Anayasa Mahkemesi, kararının münasebetinde “Süreli yayınların lakin ‘geçici olarak’ kapatılabileceği istikametindeki emredici karara karşın kapatma önleminin süreksiz olarak uygulanmamasının” anayasaya muhalif olduğuna hükmetti.

‘BASIN VE SÖZ ÖZGÜRLÜĞÜ İHLAL EDİLDİ’

Gazetenin kapatılmasının Anayasa’nın 26’ncı ve 28’inci unsurlarınca teminat altına alınan “ifade” ve “basın özgürlüğü” ihlali olduğu istikametinde karar veren AYM, kararının münasebetinde KHK’lerin 15 Temmuz darbe teşebbüsü sonrası ilan edilen Harikulâde Hal (OHAL) kapsamında çıktığını hatırlatılarak, gazetenin kapatılmasının OHAL’in ilanını gerektiren nedenle alakalı olmadığını belirtti.

Mezopotamya Ajansı’nın haberine nazaran AYM’nin gerekçeli kararı şöyle: “Anayasa Mahkemesi, fevkalâde idare tarzlarının uygulandığı periyotlarda alınan önlemlere ait ferdi müracaatları incelerken Anayasa’nın 15. hususunda ortaya konulan temel hak ve özgürlüklere ait garanti rejimini dikkate alacağını belirtmiştir. Bakanlığın görüşünde gazetenin süreksiz kapatılması kararının OHAL esnasında alındığına, gerçekten bu kararın ardından 675 sayılı KHK ile gazetenin terör örgütlerine yahut Ulusal Güvenlik Kurulunca devletin ulusal güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum yahut kümelere aidiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu kıymetlendirilerek kapatılmış olduğuna yönelik bir açıklamaya yer verilmiş ise de ne Başsavcılığın gazetenin süreksiz olarak kapatılması talebinde ne kapatma kararını veren Sulh Ceza Hâkimliğinin ne de itiraz makamının kararlarında süreksiz kapatma kararının OHAL kapsamında alınan önlemlerden olduğuna ait bir saptama yapılmıştır.”

’15’İNCİ HUSUS KAPSASMINDA DEĞERLENDİRİLEMEZ’

Karada, “Olağanüstü idare yöntemleri devletin varlığına yönelmiş harika bir tehdidi yahut mevcut bir tehlikeyi olağan önlemlerle ortadan kaldırmanın mümkün olmadığı hâllerde ve devleti olağan nizamına döndürmek gayesiyle başvurulan yöntemlerdir” denildi: “Bu prestijle OHAL kapsamında alınacak önlemlerin OHAL’i doğuran sebeplerin bertaraf edilmesine yönelik olması gerektiği izahtan varestedir. Hasebiyle müracaat konusu erişimin engellenmesi önleminin OHAL devrinde alınmış olması tek başına, bu önlem aracılığıyla tabir özgürlüğüne yapılan müdahalenin Anayasa’nın ‘Temel hak ve hürriyetlerin kullanımının durdurulması’ kenar başlıklı 15. unsuru kapsamında kıymetlendirilebileceği manasına gelmez. Bununla birlikte süreksiz kapatma kararının OHAL’in ilanını gerektiren nedenle alakalı olmadığı görülmektedir. Hakikaten ne Başsavcılığın talep yazısında ne de sulh ceza hâkimliklerinin gerekçeli kararlarında süreksiz kapatmanın OHAL önlemleri kapsamında olduğunu bildiren bir ibare bulunmaktadır. Bu nedenle somut müracaatta Anayasa’nın 15. hususu tarafından ayrıyeten bir inceleme yapılmayacaktır.”

Anayasa 15. husus: Savaş, seferberlik yahut fevkalâde hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen yahut büsbütün durdurulabilir yahut bunlar için Anayasada öngörülen garantilere ters önlemler alınabilir.

SÖZ ÖZGÜRLÜĞÜ İHLALİ

AYM kapatma kararının süreksiz olmadığına yönelik değerlendirmelerde bulunarak bu durumun ihlal olduğunu vurguladı: “Sonuç olarak, somut olayda birinci derece mahkemesi gazetenin kapatılması istikametinde bir önlem kararı vermiş lakin daha baştan önlemin uygulanması öngörülen bir müddet belirlemediği üzere önlem mühletince de alınan karar ve yaşanan başka gelişmeler kararın süreksiz olarak alınmadığını göstermektedir. Anayasa’nın 28. unsurunun sekizinci fıkrasının müddetli yayınların lakin ‘geçici olarak’ kapatılabileceği istikametindeki emredici karara karşın kapatma önleminin süreksiz olarak uygulanmaması Anayasa unsurunun kelamıyla çelişen ve anayasa koyucunun iradesine ters bir yorum olmuştur. Açıklanan münasebetlerle süreksiz bir mühlet için alınabileceği belirtilen vadeli yayının kapatılması halindeki önlemin uygulanması öngörülen mühletin meçhul olması nedeniyle Anayasa’nın 28. unsurunun son fıkrasında yer alan karara ters davranıldığı sonucuna ulaşılmıştır.”

AYM gazetenin kapatılmasının söz özgürlüğüne ters olduğu istikametindeki kararı için de şu değerlendirmelerde bulundu: “Yukarıda yer verilen konular ışığında, müracaatçıların tabir ve basın özgürlüklerine yönelik Anayasa’nın 28. hususunun sekizinci fıkrasına dayanılarak yapılan vadeli yayının süreksiz olarak kapatılması formundaki müdahalenin Anayasa’nın kelamına uygun olmadığı ve kanunla öngörülmediği kanaatine ulaşılmıştır. Bu nedenle müracaatçıların Anayasa’nın 26. hususunda teminat altına alınan söz özgürlüğünün ve 28. hususunda garanti altına alınan basın özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.”

YASALLIK KURALI

AYM, gerekçeli kararında son olarak şu sözlere yer verdi: “İş bu ihlal kararı, müracaat konusu vadeli yayının süreksiz olarak kapatılması kararının Anayasa’nın kelamına uygun olmadığı ve yasallık kuralını karşılamadığı gerekçesiyle tabir ve basın özgürlüklerini ihlal ettiğinin tespiti ile hudutlu olup, kararda, sulh ceza hâkimliğince verilen süreksiz kapatma kararını sonlandıran, vadeli yayının 675 sayılı KHK ile büsbütün kapatılması biçimindeki OHAL önlemi tarafından rastgele bir inceleme yapılmamıştır.”

Kaynak: Gazeteduvar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir